Soms zit je in een situatie waarvan je al een tijdje denkt: hier klopt iets niet. Je kunt er alleen niet precies de vinger op leggen. Tot er ineens een beeld opkomt dat alles samenvat.
Er staat een olifant in de kamer.
Niet zo'n kleintje die nog een beetje achter de bank past. Nee, gewoon een enorm exemplaar dat zo ongeveer de halve kamer in beslag neemt. Jij ziet hem, kunt er nauwelijks omheen en toch wordt er gedaan alsof hij er niet staat.
En daar begint de verwarring.
Want ziet de ander die olifant nou echt niet? Heeft diegene niet begrepen dat hij er staat? Ziet hij hem wel maar kijkt hij heel bewust de andere kant op? Denkt hij werkelijk dat er helemaal niets aan de hand is en bestaat die hele olifant in zijn beleving dus gewoon niet?
Of weet hij heel goed dat die olifant er staat maar kiest hij ervoor om dat niet met jou te delen? Misschien wil hij anderen in het ongewisse laten, misschien wil hij zelf bepalen wat er wel en niet over gezegd wordt of misschien interesseert het hem simpelweg niet dat jij ondertussen denkt: zie ik nou spoken of staat hier werkelijk een olifant?
Je weet het niet.
En ondertussen ken jij de feiten. Voor jou is het niet zo dat er twee totaal verschillende werkelijkheden zijn waaruit je nog even moet kiezen welke waarschijnlijk de juiste is. Je weet wat er aan de hand is. Alleen vertelt de ander een verhaal waarin diezelfde feiten ineens een heel andere betekenis krijgen.
En hoe stelliger iemand dat verhaal vertelt, hoe makkelijker je toch even gaat twijfelen. Heb ik dan iets gemist? Begrijp ik het verkeerd? Maak ik er zelf iets van wat er niet is?
Terwijl die olifant nog steeds pontificaal voor je neus staat.
Dat doet iets met een relatie. Want waar praat je nog over als juist datgene wat zoveel ruimte inneemt niet besproken kan worden? Hoe gedraag je je? Praat je gezellig over koetjes en kalfjes terwijl er ondertussen een olifant tussen jullie in staat? Doe je alsof je hem niet ziet? Loop je er netjes omheen?
Soms kun je hem namelijk ook helemaal niet benoemen. Niet omdat je hem niet ziet maar omdat het niet aan jou is. Omdat het ongepast voelt om iemand te confronteren met iets waar diegene zelf niet over wil praten. Omdat je respect wilt hebben voor hoe de ander met zijn eigen situatie omgaat.
En daar wordt het ingewikkeld.
Want het verhaal van de ander is van de ander. Ook wanneer jij denkt: volgens mij klopt daar iets niet aan. Ook wanneer jij andere feiten kent. Ook wanneer jij sterk het vermoeden hebt dat die olifant inmiddels met zijn achterwerk op de salontafel zit.
Je kunt iemand niet verplichten om zijn eigen verhaal anders te vertellen. En misschien weet je zelfs nooit of die ander werkelijk geen olifant zag of heel goed wist dat hij er stond en besloot dat het niemand iets aanging.
Wat je dan het beste kunt doen, is accepteren dat dit zijn verhaal is. Soms betekent dat ook dat je er in het contact in meegaat. Niet omdat de olifant ineens verdwenen is maar omdat je respecteert dat de ander hem niet wil of kan benoemen.
Je gaat dus mee met een verhaal waarin de olifant niet bestaat terwijl jij hem zelf nog steeds ziet. En juist dat kan behoorlijk ongemakkelijk zijn. En dat feit heeft wel gevolgen voor het contact.
Want een olifant waar niet over gesproken mag worden neemt vaak veel meer ruimte in dan een olifant waar je het gewoon over kunt hebben.
En misschien zit daar de echte vraag: niet hoe krijg ik die ander zover dat hij eindelijk naar die olifant gaat kijken, maar hoe blijf ik zelf normaal in een kamer waarin we allemaal geacht worden te doen alsof die hele olifant er niet staat?
De coachvraag wordt dan bijvoorbeeld: hoe blijf je bij wat jij zelf weet en waarneemt als de ander daar een heel ander verhaal tegenover zet? Hoe voorkom je dat je aan jezelf gaat twijfelen? Hoe ga je om met het feit dat je iets belangrijks niet kunt benoemen en wat betekent dat voor het contact met die ander?
Want misschien krijg je nooit antwoord op de vraag of die ander de olifant werkelijk niet ziet of heel goed weet dat hij er staat. Dan blijft vooral de vraag over: hoe zorg je ervoor dat jij jezelf niet kwijtraakt terwijl je ondertussen wel respecteert dat de ander zijn eigen verhaal heeft?
